Z, 3. grubun altıncı ve son sesidir. Z eklenince tuz, kaz, kuzu, deniz, zil, zeytin gibi sözcükler okunur. Z bir ünsüzdür; çocuğa tek başına uzun bir “zzz” söyletmek yerine sesi “tuz”, “kuzu”, “zil” gibi sözcüklerin içinde vurgulayarak duyurun.
Etkinlikte masaya bir masa zili konur. Çocuk resim kartının adını söyler; adında z sesi varsa zili bir kez çalar. Zilin adında da z sesi olduğu birlikte fark edilir. Kartlar bitince heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
Z Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, z sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “z”de çocuklar elini boğazına koyar.
- Zil geldi. Öğretmen zili masaya koyar ve “zil” sözcüğünde z sesini vurgulayarak söyler.
- Zili çal. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında z sesi varsa (zebra, zil, zürafa) zili bir kez çalar; yoksa (kedi, top, elma) zil sessiz kalır.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük z ve büyük Z yazar; çocuklar havaya parmakla z çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir.
- Oyun ve kâğıtlar. Zili çaldıran kartlar birlikte söylenir, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
Z, 3. grubun 6. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Zebra ve zil sözcüklerinde z başta, kuzu sözcüğünde ortada, tuz ve deniz sözcüklerinde sondadır. Z bir ünsüzdür: sesi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- az
- ez
- iz
- oz
- uz
- ız
- üz
- öz
- za
- ze
- zi
- zo
- zu
- zı
- zü
- zö
- tuz
- kaz
- kuzu
- deniz
- zil
- zeytin
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Nazlı, tuz al.
- Kuzu ot yer.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında zebra, zil ve zürafa resimlerini boyar; kedi, elma ve topta z sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “zil” der, çocuk z ile başlayan başka bir sözcük arar. Son ses için “tuz”, “kaz” ve “deniz” sözcüklerinin sonu dinlenir.
Çocuk sınıftaki bir afişte büyük Z ile küçük z'yi parmağıyla gösterir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Zil Çaldı bu site için yazıldı
Çocuklar her “z”de elini boğazına koyar.
Zil çaldı zırr zırr,
Zebra koştu bizden,
Kuzu otlar çayırda,
Deniz mavi, gök beyaz.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Zili çalmak için z sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında z geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki z harfini z sesiyle eşler.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Zebra, kuzu, tuz gibi z sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. az, ez, iz, oz, uz, ız, üz, öz, za, ze, zi, zo, zu, zı, zü, zö hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. tuz, kaz, kuzu, deniz, zil, zeytin sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında z harfini, tahtada tuz ve kuzu sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “tuz”, “kaz” ve “deniz” sözcüklerinin son sesini söyler.
- TAEOB.3.b Sözcüklerdeki büyük ve küçük harfleri gösterir. Okul öncesinde: afişte büyük Z ile küçük z'yi gösterir.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük z: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili z'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük Z. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden zebra, zil ve zürafa z ile başlar; kedi, elma ve topta z yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük Z ve küçük z, altında zebra resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (zebra – kedi), çocuk hangisinde z duyduğunu seçer ve zili çalar.
- Zor: Çocuk z sesi geçen sözcükleri z'nin yerine göre ayırır: başta (zil, zebra), ortada (kuzu, zeytin), sonda (tuz, deniz). Sonra kartlarla “kuzu” ve “zeytin”i kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- Z harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- Z sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- Z harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta z sesiyle 3. grubu bitirdik; üç grubun on sekiz harfiyle kuzu, deniz, zeytin, dondurma gibi sözcükler yazılabilir. Evde bu harflerle yazılmış sözcükleri birlikte okuyun. Z'yi tek başına uzatarak söyletmeyin.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.