D, 3. grubun beşinci sesidir. D eklenince dal, dede, oda, kedi, dere, dondurma gibi sözcükler okunur. D bir ünsüzdür; çocuğa tek başına söyletmek yerine sesi “dal”, “dede”, “oda” gibi sözcüklerin içinde vurgulayarak duyurun.
Etkinlikte yere tebeşirle ya da iki iple dar bir dere çizilir. Çocuk resim kartının adını söyler; adında d sesi varsa dereden karşıya atlar. Bütün kartlar bitince heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
D Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, d sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “d”de çocuklar dilinin ucunu üst dişlerinin arkasına değdirir.
- Dereyi çiz. Öğretmen yere bir adımla geçilecek kadar dar bir dere çizer; çocuklar derenin bir kıyısında sıraya girer.
- Dereden atla. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında d sesi varsa (domates, dolunay, deniz yıldızı) dereden karşıya atlar; yoksa (fil, top, elma) yerinde kalır.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük d ve büyük D yazar; çocuklar havaya parmakla d çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir.
- Oyun ve kâğıtlar. Karşıya geçen çocuklar kartlarının adını söyler, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
D, 3. grubun 5. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Domates ve dal sözcüklerinde d başta, oda ve kedi sözcüklerinde ortadadır. Türkçede d ile biten sözcük azdır; bu yüzden okul öncesinde ilk ses dinlenir. D bir ünsüzdür: sesi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- ad
- ed
- od
- ud
- da
- de
- di
- do
- du
- dı
- dü
- dö
- dal
- dede
- oda
- kedi
- dere
- dondurma
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Ada, dondurma al.
- Dedem kediye su koydu.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında domates, dolunay ve deniz yıldızı resimlerini boyar; fil, elma ve topta d sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “domates” der, çocuk d ile başlayan başka bir sözcük arar. İlk ses için “dede”, “dal” ve “dolunay” sözcüklerinin başı dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Dereden Atla bu site için yazıldı
Çocuklar her “d”de dilinin ucunu üst dişlerine değdirir.
Dere dere dar dere,
Dedem atlar öteye,
Dolunay doğdu dağa,
Domates dalda kaldı.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Dereden atlamak için d sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında d geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki d harfini d sesiyle eşler.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Domates, dede, oda gibi d sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. ad, ed, od, ud, da, de, di, do, du, dı, dü, dö hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. dal, dede, oda, kedi, dere, dondurma sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında d harfini, tahtada dal ve oda sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “dede”, “dal” ve “dolunay” sözcüklerinin ilk sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük d: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili d'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük D. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden domates, dolunay ve deniz yıldızı d ile başlar; fil, elma ve topta d yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük D ve küçük d, altında domates resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (domates – fil), çocuk hangisinde d duyduğunu söyler ve dereden atlar.
- Zor: Çocuk d sesi geçen sözcükleri d'nin yerine göre ayırır: başta (dal, dede), ortada (oda, kedi). Sonra kartlarla “dere” ve “dondurma”yı kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- D harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- D sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- D harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta d sesini çalıştık. Evde birlikte d sesi geçen eşyaları arayın: dolap, kedi, oda, domates. D'yi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.