Y, 3. grubun dördüncü sesidir. Y eklenince yol, yay, ayna, oyun, yemek, yumurta gibi sözcükler okunur. Y bir ünsüzdür; çocuğa tek başına söyletmek yerine sesi “yol”, “ayna”, “ay” gibi sözcüklerin içinde vurgulayarak duyurun.
Etkinlikte öğretmen tahtaya büyük bir kuş yuvası çizer. Çocuk resim kartının adını söyler; adında y sesi varsa kartı yuvaya yapıştırır. Yuva dolunca kartlar birlikte söylenir, ardından heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
Y Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, y sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “y”de çocuklar iki elini kanat gibi açar.
- Yuvayı çiz. Öğretmen tahtaya büyük bir kuş yuvası çizer ve “yuva” sözcüğünde y sesini vurgulayarak söyler.
- Yuvaya koy. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında y sesi varsa (yıldız, yaprak, yengeç) kartı yuvaya yapıştırır; yoksa (kedi, top, elma) kart masada kalır.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük y ve büyük Y yazar; çocuklar havaya parmakla y çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir; küçük y'nin kuyruğu alt çizginin altına iner.
- Oyun ve kâğıtlar. Yuvadaki kartlar birlikte söylenir, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
Y, 3. grubun 4. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Yıldız ve yaprak sözcüklerinde y başta, ayna ve kaya sözcüklerinde ortada, ay ve köy sözcüklerinde sondadır. Y bir ünsüzdür: sesi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- ay
- ey
- oy
- uy
- ya
- ye
- yi
- yo
- yu
- yı
- yü
- yö
- yol
- yay
- ayna
- oyun
- yemek
- yumurta
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Ayla, yumurta al.
- Emel yemek yer.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında yıldız, yaprak ve yengeç resimlerini boyar; kedi, elma ve topta y sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “yaprak” der, çocuk y ile başlayan başka bir sözcük arar. Son ses için “ay”, “köy” ve “boy” sözcüklerinin sonu dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Yuvadaki Yavru bu site için yazıldı
Çocuklar her “y”de kollarını kanat gibi açar.
Yuvada yavru kuş,
Yaprak yaprak yatağı,
Yıldız yanar yukarıda,
Yine uyur yavru kuş.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Kartı yuvaya koymak için y sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında y geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki y harfini y sesiyle eşler.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Yıldız, yaprak, ayna gibi y sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. ay, ey, oy, uy, ya, ye, yi, yo, yu, yı, yü, yö hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. yol, yay, ayna, oyun, yemek, yumurta sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında y harfini, tahtada yol ve ayna sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “ay”, “köy” ve “boy” sözcüklerinin son sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük y: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili y'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük Y. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden yıldız, yaprak ve yengeç y ile başlar; kedi, elma ve topta y yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük Y ve küçük y, altında yıldız resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (yaprak – kedi), çocuk hangisinde y duyduğunu seçer ve kartı yuvaya koyar.
- Zor: Çocuk y sesi geçen sözcükleri y'nin yerine göre ayırır: başta (yıldız, yaprak), ortada (ayna, kaya), sonda (ay, köy). Sonra kartlarla “oyun” ve “yemek”i kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- Y harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- Y sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- Y harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta y sesini çalıştık. Evde birlikte y sesi geçen eşyaları arayın: ayna, yastık, yumurta, oyuncak. Y'yi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.