Ö, 3. grubun üçüncü sesidir. 2. grupta o öğrenildiği için çocuk iki sesi karıştırabilir: ön ile on, kör ile kor yalnız bu iki seste ayrılır. Ö bir ünlüdür; dudaklar yuvarlanır ve ses tek başına da uzatılarak söylenebilir. Ö eklenince ön, kök, kömür, örtü, örnek gibi sözcükler okunur.
Etkinlikte yere mavi bir kâğıt serilir; burası ördek havuzudur. Çocuk resim kartının adını söyler; adında ö sesi varsa kartı ördek gibi havuza yüzdürür. Havuz dolunca kartlar birlikte söylenir, ardından heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
Ö Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, ö sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “ö”de çocuklar dudaklarını yuvarlayıp iki elini ördek kanadı gibi çırpar.
- Havuzu kur. Öğretmen mavi kâğıdı yere serer ve burasının ördek havuzu olduğunu söyler.
- Havuza yüzdür. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında ö sesi varsa (ördek, örümcek, öküz) kartı havuza koyar; yoksa (kedi, top, elma) kart kıyıda kalır.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük ö ve büyük Ö yazar; çocuklar havaya parmakla ö çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir; o'dan farkı üstteki iki noktadır.
- Oyun ve kâğıtlar. Havuzdaki kartlar birlikte söylenir, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
Ö, 3. grubun 3. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Programın 1. sınıf öğrenme çıktılarında seslere karşılık gelen harfleri ayırt etmek de vardır (s. 28); ö ile o bunun için iyi bir örnektir. Ördek ve öküz sözcüklerinde ö baştadır, kömür ve köprü sözcüklerinde ortadadır. Türkçede ö ile biten sözcük azdır; bu yüzden okul öncesinde ilk ses dinlenir. Ö bir ünlüdür; tek başına uzatılarak söylenebilir.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- ök
- öl
- öm
- ön
- ör
- ös
- öt
- kö
- lö
- mö
- nö
- rö
- sö
- tö
- ön
- kök
- kömür
- örtü
- örnek
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Ömer, önlük al.
- Nermin örtü örer.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında ördek, örümcek ve öküz resimlerini boyar; kedi, elma ve topta ö sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “ördek” der, çocuk ö ile başlayan başka bir sözcük arar. İlk ses için “ördek”, “öküz” ve “örtü” sözcüklerinin başı dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Ördek ile Öküz bu site için yazıldı
Çocuklar her “ö”de dudaklarını yuvarlar.
Ördek yüzer önde,
Öküz otlar düzde,
Örümcek ağ örer,
Öğlen öter kuşlar.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Kartı havuza koymak için ö sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında ö geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki ö harfini ö sesiyle eşler.
- T.D.1.3.b Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder. Ön ile on, kör ile kor gibi çiftlerde ö ile o harflerini ayırt eder.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Ördek, öküz, kömür gibi ö sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. ök, öl, öm, ön, ör, ös, öt, kö, lö, mö, nö, rö, sö, tö hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. ön, kök, kömür, örtü, örnek sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında ö harfini, tahtada ön ve örtü sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “ördek”, “öküz” ve “örtü” sözcüklerinin ilk sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük ö: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili ö'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük Ö. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden ördek, örümcek ve öküz ö ile başlar; kedi, elma ve topta ö yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük Ö ve küçük ö, altında ördek resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (ördek – kedi), çocuk hangisinde ö duyduğunu söyler ve kartı havuza koyar.
- Zor: Çocuk yalnız ö ile o'da ayrılan sözcük çiftlerini dinler (ön – on, göl – gol, öt – ot) ve hangisinde ö olduğunu söyler. Sonra kartlarla “kömür” ve “örnek”i kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- Ö harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- Ö sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- Ö harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta ö sesini çalıştık. Evde birlikte ö sesi geçen eşyaları arayın: örtü, önlük, köpük, kömür. Yazarken ö'nün üstüne iki nokta konduğunu, o'ya konmadığını birlikte gösterin.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.