Ç, 4. grubun ilk sesidir. Ç eklenince üç, saç, çay, çatı, çilek, çiçek gibi sözcükler okunur. Ç bir ünsüzdür; çocuğa tek başına uzun bir “ççç” söyletmek yerine sesi “saç”, “çatı”, “çilek” gibi sözcüklerin içinde vurgulayarak duyurun.
Etkinlikte yere bir jimnastik çemberi konur. Çocuk resim kartının adını söyler; adında ç sesi varsa çemberin içine girer. Çemberin adında da ç sesi olduğu birlikte fark edilir. Kartlar bitince heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
Ç Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, ç sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “ç”de çocuklar elini ağzının önüne tutar ve çıkan havayı hisseder.
- Çember geldi. Öğretmen çemberi yere koyar ve “çember” sözcüğünde ç sesini vurgulayarak söyler.
- Çembere gir. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında ç sesi varsa (çilek, çiçek, çekirge) çemberin içine girer; yoksa (kedi, top, elma) çemberin dışında kalır.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük ç ve büyük Ç yazar; çocuklar havaya parmakla ç çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir; harfin altındaki çengel unutulmaz.
- Oyun ve kâğıtlar. Çembere giren kartlar birlikte söylenir, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
Ç, 4. grubun 1. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Çilek ve çatı sözcüklerinde ç başta, uçak sözcüğünde ortada, saç ve ağaç sözcüklerinde sondadır. Ç bir ünsüzdür: sesi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- aç
- eç
- iç
- uç
- üç
- ça
- çe
- çi
- ço
- çu
- çı
- çü
- üç
- saç
- çay
- çatı
- çilek
- çiçek
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Ayla, çilek al.
- Çiçekler açtı.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında çilek, çiçek ve çekirge resimlerini boyar; kedi, elma ve topta ç sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “çilek” der, çocuk ç ile başlayan başka bir sözcük arar. Son ses için “üç”, “saç” ve “ağaç” sözcüklerinin sonu dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Çember Çevrilir bu site için yazıldı
Çocuklar her “ç”de elini ağzının önüne tutar.
Çember çember çevrilir,
Çocuklar çiçek derer,
Çilek çanakta kırmızı,
Demlikte çay demlenir.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Çembere girmek için ç sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında ç geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki ç harfini ç sesiyle eşler.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Çilek, çatı, saç gibi ç sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. aç, eç, iç, uç, üç, ça, çe, çi, ço, çu, çı, çü hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. üç, saç, çay, çatı, çilek, çiçek sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında ç harfini, tahtada saç ve çatı sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “üç”, “saç” ve “ağaç” sözcüklerinin son sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük ç: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili ç'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük Ç. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden çilek, çiçek ve çekirge ç ile başlar; kedi, elma ve topta ç yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük Ç ve küçük ç, altında çilek resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (çilek – kedi), çocuk hangisinde ç duyduğunu seçer ve çembere girer.
- Zor: Çocuk ç sesi geçen sözcükleri ç'nin yerine göre ayırır: başta (çilek, çatı), ortada (uçak), sonda (saç, üç). Sonra kartlarla “çatı” ve “çiçek”i kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- Ç harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- Ç sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- Ç harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta ç sesiyle 4. gruba başladık. Evde birlikte ç sesi geçen eşyaları arayın: çay, çatal, çorap, saç tokası. Ç'yi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.