R, 2. grubun dördüncü sesidir. R eklenince kar, kurt, tren, renk, ortak gibi sözcükler okunur. R bir ünsüzdür; çocuğa tek başına “rrr” diye söyletmek yerine sesi “robot”, “kar”, “tren” gibi sözcüklerin içinde vurgulayarak duyurun.
Etkinlikte öğretmen ya da bir çocuk robot olur ve başlangıç çizgisinde durur. Çocuk adında r sesi geçen bir resmin adını söylediğinde robot varış çizgisine doğru bir adım atar; sözcükte r yoksa yerinde kalır. Robot varınca heceler okunur, ardından ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
R Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, r sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “r”da çocuklar kollarını robot gibi kıpırdatır.
- Robot hazır. Robot başlangıç çizgisinde durur; varış çizgisi birkaç adım ileridedir.
- Komut: bir sözcük. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında r sesi varsa (roket, robot, radyo) robot bir adım atar; yoksa (elma, kedi, top) robot yerinde kalır ve “bip” der.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük r ve büyük R yazar; çocuklar havaya parmakla r çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir.
- Oyun ve kâğıtlar. Robot varış çizgisine gelince heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
R, 2. grubun 4. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Robot ve renk sözcüklerinde r başta, ortak ve tren sözcüklerinde ortada, kar sözcüğünde sondadır. R bir ünsüzdür: sesi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- ar
- er
- ir
- or
- ur
- ra
- re
- ri
- ro
- ru
- kar
- kurt
- tere
- tren
- renk
- ortak
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Tren kalkar.
- Erol, tere al.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında roket, robot ve radyo resimlerini boyar; elma, kedi ve topta r sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “kar” der, çocuk bu sözcüğün son sesiyle başlayan bir sözcük arar (robot, roket). Son ses için “kar”, “nar” ve “fener” sözcüklerinin sonu dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Robotum bu site için yazıldı
Çocuklar her “r”da kollarını robot gibi oynatır.
Robotum yürür, “tır tır tır”,
Kollarını kaldırır,
Radyosu “rap rap” çalar,
Renk renk ışık yakar.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Robotu yürütmek için r sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında r geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki r harfini r sesiyle eşler.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Robot, kar, tren gibi r sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. ar, er, ir, or, ur, ra, re, ri, ro, ru hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. kar, kurt, tere, tren, renk, ortak sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında r harfini, tahtada kar ve tren sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “kar”, “nar” ve “fener” sözcüklerinin son sesini söyler.
- TAEOB.2.f Sözcüklerin ilk / son seslerinden yeni sözcükler üretir. Okul öncesinde: “kar” sözcüğünün son sesiyle başlayan yeni bir sözcük söyler (robot, roket).
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük r: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili r'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük R. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden roket, robot ve radyo r ile başlar; elma, kedi ve topta r yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük R ve küçük r, altında robot resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Robot için kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (radyo – kedi), çocuk hangisinde r duyduğunu seçer.
- Zor: Çocuk r sesi geçen sözcükleri r'nin yerine göre ayırır: başta (robot, renk), ortada (ortak, tren), sonda (kar, nar). Sonra kartlarla “kurt” ve “tere”yi kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- R harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- R sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- R harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta r sesini çalıştık. Evde birlikte r sesi geçen eşyaları arayın: radyo, perde, kurdele, terlik. R'yi tek başına uzatarak söyletmeyin; sesi “kar”, “tren” gibi sözcüklerin içinde duyurun.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.