I, 2. grubun beşinci sesidir ve noktasız yazılır. 1. grupta noktalı i öğrenildiği için bu sayfanın asıl işi ikisini ayırmaktır: kır ile kir, ılık ile ilik yalnız bu iki seste ayrılır. I bir ünlüdür; çocuk onu tek başına da uzatarak söyleyebilir.
Etkinlikte tahtaya iki ev çizilir: birinin kapısında noktasız ı, ötekinin kapısında noktalı i yazar. Çocuk bir resim kartının adını söyler; adında ı varsa kart ı evine, i varsa i evine konur. Ardından heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
I Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, ı sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. Üç basamakta da sesin geçtiği resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “ı”da çocuklar iki elini yanaklarına koyar.
- İki ev. Öğretmen tahtaya iki ev çizer; birinin kapısına ı, ötekinin kapısına i yazar ve iki harfin farkını, yani noktayı gösterir.
- Hangi ev? Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında ı varsa (balık, kaşık, arı) kart ı evine, i varsa (kedi, inek, kiraz) i evine konur.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük ı ve büyük I yazar; çocuklar havaya parmakla ı çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir; küçük ı'nın da büyük I'nın da noktası yoktur.
- Oyun ve kâğıtlar. İki evdeki kartlar birlikte sayılır, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
I, 2. grubun 5. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Programın 1. sınıf öğrenme çıktılarında seslere karşılık gelen harfleri ayırt etmek de vardır (s. 28); ı ile i bunun için iyi bir örnektir. Arı ve kapı sözcüklerinde ı sondadır, balık ve kırk sözcüklerinde ortadadır, ılık sözcüğünde hem başta hem ortadadır. I bir ünlüdür; tek başına uzatılarak söylenebilir. Ses oyununda ı ile başlayan resim olmadığı için üç basamakta da “Hangi resimde ı sesi var?” sorulur.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- ık
- ıl
- ın
- ır
- kı
- lı
- nı
- rı
- tı
- arı
- kır
- kırk
- ılık
- kırık
- kalın
- tartı
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Arı kırk tur attı.
- Tarık kırık nalı attı.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında ızgara, ıspanak ve ırmak resimlerini boyar; elma, kedi ve topta ı sesi yoktur. Bu üç sözcük çocuklara yabancı gelebilir; öğretmen resimlerin adını önce birlikte söyletir. Son ses için “arı”, “kapı” ve “ayı” sözcüklerinin sonu dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Arı ile Balık bu site için yazıldı
Çocuklar her “ı”da iki elini yanaklarına koyar.
Arı uçtu ırmağa,
Balık çıktı kıyıya,
Kırda açtı ıhlamur,
Işıl ışıl, kıpır kıpır.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. I sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında ı geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki ı harfini ı sesiyle eşler.
- T.D.1.3.b Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder. Kartları ı evine ve i evine ayırırken ı ile i harflerini ayırt eder.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Arı, balık, kaşık gibi ı sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. ık, ıl, ın, ır, kı, lı, nı, rı, tı hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. arı, kır, kırk, ılık, kırık, kalın, tartı sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında ı harfini, tahtada arı ve kır sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “arı”, “kapı” ve “ayı” sözcüklerinin son sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük ı: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili ı'lar ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük I. İkisinde de nokta yoktur. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden ızgara, ıspanak ve ırmak ı ile başlar; elma, kedi ve topta ı yoktur. Kâğıttan önce resimlerin adını birlikte söyleyin. Harf boyama: İçi boş büyük I ve küçük ı, altında ızgara resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (arı – kedi), çocuk hangisinde ı duyduğunu söyler.
- Zor: Çocuk yalnız ı ile i'de ayrılan sözcük çiftlerini dinler (kır – kir, kıl – kil, ılık – ilik) ve hangisinde ı olduğunu söyler. Sonra kartlarla “ılık” ve “kırık”ı kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- I harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- I sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- I harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta noktasız ı sesini çalıştık. Evde birlikte ı sesi geçen eşyaları arayın: kapı, kaşık, halı, yastık. Yazarken ı'ya nokta konmadığını, i'ye konduğunu birlikte gösterin.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.