F, 5. grubun beşinci sesidir. Aynı grupta v öğrenildiği için çocuk iki sesi karıştırabilir: far ile var yalnız bu iki seste ayrılır. F eklenince fil, fare, fok, fener, kafa, fıstık gibi sözcükler okunur. F bir ünsüzdür; çocuğa tek başına uzun bir “fff” söyletmek yerine sesi “fil”, “kafa”, “fener” gibi sözcüklerin içinde vurgulayarak duyurun.
Etkinlikte çocuklar işaret parmağını mum gibi dik tutar. Öğretmen bir resim kartının adını söyler; adında f sesi varsa çocuklar mumu söndürür gibi parmaklarına üfler. Kartlar bitince heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
F Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, f sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “f”de çocuklar mum gibi tuttukları parmaklarına üfler. Elini boğazına koyan çocuk f'de titreşim hissetmez, v'de hisseder.
- Mum yandı. Çocuklar işaret parmağını mum gibi dik tutar. Öğretmen “fil” sözcüğünde f sesini vurgulayarak söyler.
- Mumu söndür. Öğretmen bir resim kartı gösterip adını söyler. Adında f sesi varsa (fil, fok, flamingo) çocuklar parmaklarına üfler; yoksa (kedi, top, elma) mum yanmaya devam eder.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük f ve büyük F yazar; çocuklar havaya parmakla f çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir.
- Oyun ve kâğıtlar. Kartların adları yeniden söylenir, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
F, 5. grubun 5. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Programın 1. sınıf öğrenme çıktılarında seslere karşılık gelen harfleri ayırt etmek de vardır (s. 28); f ile v bunun için iyi bir örnektir. Fil ve fener sözcüklerinde f başta, kafa ve sofra sözcüklerinde ortadadır. F bir ünsüzdür: sesi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- af
- ef
- if
- of
- uf
- fa
- fe
- fi
- fo
- fu
- fı
- fü
- fil
- fare
- fok
- fener
- kafa
- fıstık
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Fatma, fili gör.
- Fener odada yanar.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında fil, fok ve flamingo resimlerini boyar; kedi, elma ve topta f sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “fil” der, çocuk f ile başlayan başka bir sözcük arar. İlk ses için “fil”, “fare” ve “fener” sözcüklerinin başı dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Fil ile Fare bu site için yazıldı
Çocuklar her “f”de mum gibi tuttukları parmaklarına üfler.
Fil fısıldar fıs fıs,
Fare koşar fır fır,
Fok yüzer suda,
Fener yanar pır pır.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Mumu söndürmek için f sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında f geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki f harfini f sesiyle eşler.
- T.D.1.3.b Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder. Far ile var gibi çiftlerde f ile v harflerini ayırt eder.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Fil, kafa, fener gibi f sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. af, ef, if, of, uf, fa, fe, fi, fo, fu, fı, fü hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. fil, fare, fok, fener, kafa, fıstık sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında f harfini, tahtada fil ve kafa sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “fil”, “fare” ve “fener” sözcüklerinin ilk sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük f: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili f'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük F. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden fil, fok ve flamingo f ile başlar; kedi, elma ve topta f yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük F ve küçük f, altında fil resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart gösterilmez: öğretmen iki sözcük söyler (fil – kedi), çocuk hangisinde f duyduğunu seçer ve mumu söndürür.
- Zor: Çocuk yalnız f ile v'de ayrılan sözcük çiftini dinler (far – var) ve hangisinde f olduğunu söyler. Sonra kartlarla “fener” ve “kafa”yı kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- F harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- F sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- F harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta f sesini çalıştık. Evde birlikte f sesi geçen sözcükleri arayın: fırça, fincan, kafa, sofra. Birlikte parmağınıza üfleyip f sesini söyleyin; elinizi boğazınıza koyup v sesindeki titreşimi, f sesinde titreşim olmadığını hissedin.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.