Ğ, 5. grubun dördüncü harfidir. Türkçede hiçbir sözcük ğ ile başlamaz; ğ sözcüğün ortasında ya da sonunda durur ve çoğu zaman kendinden önceki ünlüyü uzatır: “dağ” sözcüğünde a uzun duyulur. Ğ eklenince ağ, dağ, ağaç, soğan, yağmur, öğretmen gibi sözcükler okunur. 4. grupta g öğrenildiği için çocuk iki harfi karıştırabilir; ğ'nin üstünde küçük bir yay vardır.

Etkinlikte öğretmen bir resim kartının adını yavaşça söyler. Adında ğ varsa çocuklar kollarını iki yana açarak uzayan sesi gösterir. Kartlar bitince heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.

Ğ Sesi Oyunu

Resimlere bak 👀 adını söyle, ğ sesini duyduğun resme dokun 👆

Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. Üç basamakta da sesin geçtiği resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.

Etkinlik kartı bizim önerimiz

AmaçĞ'nin kendinden önceki ünlüyü uzattığını duymak, ğ geçen resmi seçmek, ğ ile g harfini ayırmak, ğ ile kurulan hece ve sözcükleri okumak, ğ harfinin küçük ve büyük biçimini yazmak
Yaşİlkokul 1. sınıf; 60-72 ay için yalnız ses farkındalığı bölümü
Süre30-40 dakika
MalzemeResim kartları (ağaç, soğan, papağan, kedi, top, elma), yazdırılmış üç kâğıt; ağza sığacak küçük parça kullanılmaz

Akış bizim önerimiz

  1. Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “ğ”de çocuklar kollarını iki yana açarak kendinden önceki sesin uzadığını gösterir.
  2. Uzayan ses. Öğretmen “dağ” ve “dal” sözcüklerini art arda söyler; çocuklar hangisinde a'nın uzadığını dinler.
  3. Kolları aç. Öğretmen bir resim kartı gösterip adını yavaşça söyler. Adında ğ varsa (ağaç, soğan, papağan) çocuklar kollarını iki yana açar; yoksa (kedi, top, elma) kollarını indirir.
  4. Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük ğ ve büyük Ğ yazar; çocuklar havaya parmakla ğ çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir; g'den farkı üstündeki küçük yaydır.
  5. Oyun ve kâğıtlar. Kartların adları yeniden söylenir, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.

1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz

Ğ, 5. grubun 4. harfidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Ğ ile başlayan sözcük olmadığı için oyun ve ses avı kâğıdı yalnız “geçtiği” resmi sorar. Programın 1. sınıf öğrenme çıktılarında seslere karşılık gelen harfleri ayırt etmek de vardır (s. 28); ğ ile g bunun için iyi bir örnektir. Ağaç ve soğan sözcüklerinde ğ ortada, ağ ve dağ sözcüklerinde sondadır. Ğ tek başına söylenmez; sesi tek başına uzatarak söyletmeyin, sözcüğün içinde kendinden önceki ünlüyle birlikte duyurun.

Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):

  • ağ
  • eğ
  • ığ
  • iğ
  • oğ
  • öğ
  • uğ
  • üğ
  • ğa
  • ğe
  • ğı
  • ği
  • ğu
  • ağ
  • dağ
  • ağaç
  • soğan
  • yağmur
  • öğretmen

Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):

  • Dağda ağaçlar var.
  • Öğretmen soğuk su içti.

Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy

Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).

Ğ ile başlayan sözcük yoktur; bu yüzden 60-72 ay çocukları ilk ses yerine sesin uzamasını dinler. Ses avı kâğıdında ağaç, soğan ve papağan resimlerinin adını öğretmenle yavaşça söyler ve bu üç resmi boyar; kedi, elma ve topta ğ yoktur. Sınıftaki bir afişte ya da kitap kapağında ğ harfi aranır ve gösterilir.

Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.

Tekerleme: Dağ Başında bu site için yazıldı

Çocuklar her “ğ”de kollarını iki yana açar.

Dağ başında yağmur yağar,
Ağaç dalı eğilir,
Papağan konar dallara,
Öğretmenim gülümser.

Programla ilişkisi

Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.

  • T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Kollarını açmak için ğ geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında ğ geçen resmi bulur.
  • T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki ğ harfini, kendinden önceki ünlünün uzamasıyla eşler.
  • T.D.1.3.b Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder. Üstündeki yaydan ğ ile g harflerini ayırt eder (dağ ve soğan sözcüklerinde ğ, gaga ve göz sözcüklerinde g).
  • T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Dağ, ağaç, yağmur gibi ğ bulunan sözcükler söyler.
  • T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. ağ, eğ, ığ, iğ, oğ, öğ, uğ, üğ, ğa, ğe, ğı, ği, ğu hecelerini okur.
  • T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. ağ, dağ, ağaç, soğan, yağmur, öğretmen sözcüklerini okur.
  • T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında ğ harfini, tahtada ağ ve dağ sözcüklerini yazar.
  • TAEOB.3.b Sözcüklerdeki büyük ve küçük harfleri gösterir. Okul öncesinde: sınıftaki afişte ya da kitap kapağında büyük Ğ ve küçük ğ harfini gösterir.

Kâğıtlar nasıl kullanılır?

Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük ğ: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili ğ'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük Ğ. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Ğ ile başlayan sözcük yoktur; altı resimden ağaç, soğan ve papağanın adında ğ geçer; kedi, elma ve topta ğ yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük Ğ ve küçük ğ, altında ağaç resmi.

Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz

  • Kolay: Kart gösterilmez: öğretmen iki sözcük söyler (dağ – dal), çocuk hangisinde sesin uzadığını seçer ve kollarını açar.
  • Zor: Çocuk “ağaç”, “soğan” ve “dağ” sözcüklerinde ğ'nin ortada mı sonda mı olduğunu söyler. Sonra kartlarla “yağmur”u kurup okur.

Yazdırılabilir dosyalar

Veliye not bizim önerimiz

Bu hafta ğ harfini çalıştık. Ğ ile başlayan sözcük yoktur; ğ kendinden önceki sesi uzatır. Evde birlikte ğ geçen sözcükleri arayın: dağ, ağaç, soğan, yoğurt. Yazarken ğ'nin üstüne küçük bir yay konduğunu, g'ye konmadığını birlikte gösterin.

Kimler için?

  • Ğ harfini çalışan 1. sınıf öğretmenleri
  • Okul öncesinde harf biçimini fark ettiren öğretmenler (yazma olmadan)
  • Evde ğ geçen sözcükleri birlikte arayan veliler

Kaynaklar

Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.