Ü, 3. grubun ilk sesidir. 2. grupta u öğrenildiği için çocuk iki sesi karıştırabilir: kür ile kur, üç ile uç yalnız bu iki seste ayrılır. Ü bir ünlüdür; dudaklar öne uzatılıp yuvarlanır ve ses tek başına da uzatılarak söylenebilir. Ü eklenince ütü, ürün, kürek, türkü gibi sözcükler okunur.
Etkinlikte öğretmen tahtaya tanesiz bir üzüm sapı çizer. Çocuk resim kartının adını söyler; adında ü sesi varsa sapa bir yuvarlak tane çizer. Salkım büyüdükçe taneler birlikte sayılır, ardından heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
Ü Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, ü sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “ü”de çocuklar dudaklarını öne uzatıp yuvarlar.
- Üzüm sapı. Öğretmen tahtaya tanesiz bir üzüm sapı çizer ve salkımı birlikte büyüteceklerini söyler.
- Tane ekle. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında ü sesi varsa (üzüm, ütü, üçgen) sapa bir tane çizer; yoksa (kedi, top, elma) kart masaya geri konur.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük ü ve büyük Ü yazar; çocuklar havaya parmakla ü çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir; u'dan farkı üstteki iki noktadır.
- Oyun ve kâğıtlar. Salkımdaki taneler birlikte sayılır, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
Ü, 3. grubun 1. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Programın 1. sınıf öğrenme çıktılarında seslere karşılık gelen harfleri ayırt etmek de vardır (s. 28); ü ile u bunun için iyi bir örnektir. Üzüm ve ütü sözcüklerinde ü baştadır, kürek ve türkü sözcüklerinde ortadadır, ütü ve türkü sözcüklerinde sondadır. Ü bir ünlüdür; tek başına uzatılarak söylenebilir.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- ük
- ül
- üm
- ün
- ür
- üt
- kü
- lü
- mü
- nü
- rü
- tü
- ütü
- ürün
- kürek
- türkü
- ünlü
- tüm
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Ünal, kürek al.
- Ülkü türkü okur.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında üzüm, ütü ve üçgen resimlerini boyar; kedi, elma ve topta ü sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “üzüm” der, çocuk ü ile başlayan başka bir sözcük arar. Son ses için “ütü”, “türkü” ve “köprü” sözcüklerinin sonu dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Üzüm Salkımı bu site için yazıldı
Çocuklar her “ü”de dudaklarını öne uzatır.
Üzüm üzüm salkım,
Ütü ütü sıcak,
Üç tane kuş gördüm,
Üşüdüler bu sabah.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Ü sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında ü geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki ü harfini ü sesiyle eşler.
- T.D.1.3.b Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder. Kür ile kur, üç ile uç gibi çiftlerde ü ile u harflerini ayırt eder.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Üzüm, ütü, kürek gibi ü sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. ük, ül, üm, ün, ür, üt, kü, lü, mü, nü, rü, tü hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. ütü, ürün, kürek, türkü, ünlü, tüm sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında ü harfini, tahtada ütü ve ürün sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “ütü”, “türkü” ve “köprü” sözcüklerinin son sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük ü: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili ü'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük Ü. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden üzüm, ütü ve üçgen ü ile başlar; kedi, elma ve topta ü yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük Ü ve küçük ü, altında üzüm resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (üzüm – kedi), çocuk hangisinde ü duyduğunu söyler ve tane çizer.
- Zor: Çocuk yalnız ü ile u'da ayrılan sözcük çiftlerini dinler (kür – kur, üç – uç, kül – kul) ve hangisinde ü olduğunu söyler. Sonra kartlarla “ürün” ve “türkü”yü kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- Ü harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- Ü sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- Ü harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta ü sesiyle 3. gruba başladık. Evde birlikte ü sesi geçen eşyaları arayın: ütü, üzüm, süt, örtü. Yazarken ü'nün üstüne iki nokta konduğunu, u'ya konmadığını birlikte gösterin.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.