Ş, 4. grubun beşinci ve son sesidir. 3. grupta s öğrenildiği için çocuk iki sesi karıştırabilir: şu ile su, kaş ile kas yalnız bu iki seste ayrılır. Ş eklenince taş, kuş, şeker, şişe, kaşık gibi sözcükler okunur. Ş bir ünsüzdür; çocuğa tek başına uzun bir “şşş” söyletmek yerine sesi “taş”, “şeker”, “kaşık” gibi sözcüklerin içinde vurgulayarak duyurun.
Etkinlikte öğretmen açık bir şemsiye tutar. Çocuk resim kartının adını söyler; adında ş sesi varsa şemsiyenin altına girer. Şemsiyenin adında da ş sesi olduğu birlikte fark edilir. Kartlar bitince heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
Ş Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, ş sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “ş”de çocuklar iki elini şemsiye gibi başının üstünde birleştirir.
- Şemsiye açıldı. Öğretmen şemsiyeyi açıp tutar ve “şemsiye” sözcüğünde ş sesini vurgulayarak söyler.
- Şemsiyenin altı. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında ş sesi varsa (şapka, şemsiye, şişe) şemsiyenin altına girer; yoksa (kedi, top, elma) yerinde kalır.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük ş ve büyük Ş yazar; çocuklar havaya parmakla ş çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir; s'den farkı altındaki çengeldir.
- Oyun ve kâğıtlar. Şemsiyenin altındaki çocuklar kartlarının adını söyler, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
Ş, 4. grubun 5. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Programın 1. sınıf öğrenme çıktılarında seslere karşılık gelen harfleri ayırt etmek de vardır (s. 28); ş ile s bunun için iyi bir örnektir. Şeker ve şişe sözcüklerinde ş başta, kaşık sözcüğünde ortada, taş ve kuş sözcüklerinde sondadır. Ş bir ünsüzdür: sesi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- aş
- eş
- iş
- oş
- uş
- ış
- üş
- şa
- şe
- şi
- şo
- şu
- şı
- şü
- şu
- taş
- kuş
- şeker
- şişe
- kaşık
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Şule, şişeyi al.
- Kuşlar dalda öter.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında şapka, şemsiye ve şişe resimlerini boyar; kedi, elma ve topta ş sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “şapka” der, çocuk ş ile başlayan başka bir sözcük arar. Son ses için “taş”, “kuş” ve “güneş” sözcüklerinin sonu dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Şemsiye Açıl bu site için yazıldı
Çocuklar her “ş”de iki elini başının üstünde birleştirir.
Şemsiye, şemsiye, açıl,
Şişede şerbet serin,
Şapkam başımda şimdi,
Kuşlar konar dallara.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Şemsiyenin altına girmek için ş sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında ş geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki ş harfini ş sesiyle eşler.
- T.D.1.3.b Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder. Şu ile su, kaş ile kas, taş ile tas gibi çiftlerde ş ile s harflerini ayırt eder.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Şeker, kaşık, kuş gibi ş sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. aş, eş, iş, oş, uş, ış, üş, şa, şe, şi, şo, şu, şı, şü hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. şu, taş, kuş, şeker, şişe, kaşık sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında ş harfini, tahtada taş ve kuş sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “taş”, “kuş” ve “güneş” sözcüklerinin son sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük ş: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili ş'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük Ş. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden şapka, şemsiye ve şişe ş ile başlar; kedi, elma ve topta ş yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük Ş ve küçük ş, altında şemsiye resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (şapka – kedi), çocuk hangisinde ş duyduğunu seçer ve şemsiyenin altına girer.
- Zor: Çocuk yalnız ş ile s'de ayrılan sözcük çiftlerini dinler (şu – su, kaş – kas, taş – tas) ve hangisinde ş olduğunu söyler. Sonra kartlarla “şeker” ve “kaşık”ı kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- Ş harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- Ş sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- Ş harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta ş sesiyle 4. grubu bitirdik; dört grubun yirmi üç harfiyle çiçek, bulut, gemi, şeker gibi sözcükler yazılabilir. Evde bu harflerle yazılmış sözcükleri birlikte okuyun. Yazarken ş'nin altına çengel konduğunu, s'ye konmadığını birlikte gösterin.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.