C, 4. grubun dördüncü sesidir. Grubun ilk sesi ç öğrenildiği için çocuk iki sesi karıştırabilir: cam ile çam, can ile çan yalnız bu iki seste ayrılır. C eklenince cam, can, ceket, incir, cüzdan, kocaman gibi sözcükler okunur. C bir ünsüzdür; çocuğa tek başına söyletmek yerine sesi “cam”, “ceket”, “incir” gibi sözcüklerin içinde vurgulayarak duyurun.
Etkinlikte masaya üstünde civciv resmi olan bir kutu konur. Çocuk resim kartının adını söyler; adında c sesi varsa kartı civcivin kutusuna koyar. Kartlar bitince heceler, ses oyunu ve kâğıtlar gelir.
C Sesi Oyunu
Resimlere bak 👀 adını söyle, c sesini duyduğun resme dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. İlk iki basamakta sesin geçtiği resim, üçüncü basamakta sesle başlayan resim seçilir; her resmin adı düğmede yazılıdır. Oyun ses çalmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Sesi hissettir. Aşağıdaki tekerleme söylenir; her “c”de çocuklar elini boğazına koyar. Ç'de boğaz titremez, c'de titrer.
- Civcivin kutusu. Öğretmen kutuyu masaya koyar ve “civciv” sözcüğünde c sesini vurgulayarak söyler.
- Kutuya koy. Sırası gelen çocuk bir resim kartı çeker ve adını söyler. Adında c sesi varsa (ceket, cetvel, civciv) kartı kutuya koyar; yoksa (kedi, top, elma) kart masada kalır.
- Harfi göster. Öğretmen tahtaya küçük c ve büyük C yazar; çocuklar havaya parmakla c çizer. Yazılış yönünü öğretmen tahtada gösterir; ç'den farkı altındaki çengelin olmamasıdır.
- Oyun ve kâğıtlar. Kutudaki kartlar çıkarılıp adları söylenir, heceler okunur, ses oyunu oynanır ve kâğıtlar dağıtılır.
1. sınıf: sesi duy, tanı, oku, yaz
C, 4. grubun 4. sesidir. Program sesi üç adımda verir (s. 12): ses hissettirilir, sesin geçtiği görsel seçilir, çocuk sesin geçtiği sözcüklere örnek verir. Programın 1. sınıf öğrenme çıktılarında seslere karşılık gelen harfleri ayırt etmek de vardır (s. 28); c ile ç bunun için iyi bir örnektir. Ceket ve cam sözcüklerinde c başta, incir ve kocaman sözcüklerinde ortadadır. Türkçede c ile biten sözcük azdır; bu yüzden okul öncesinde ilk ses dinlenir. C bir ünsüzdür: sesi tek başına uzatarak söyletmeyin; sözcüğün içinde vurgulayın.
Bu sese kadar öğrenilen harflerle hece ve sözcükler (önce kapalı, sonra açık hece):
- ac
- ec
- ic
- oc
- uc
- ca
- ce
- ci
- co
- cu
- cı
- cü
- cam
- can
- ceket
- incir
- cüzdan
- kocaman
Aynı harflerle cümleler (program cümle okumayı 2. gruptan itibaren ister):
- Cemile, ceketini giy.
- Cam kenarında kedi uyur.
Okul öncesi (60-72 ay): sesi duy
Okul öncesinde okuma-yazma öğretimi içermez. Okul öncesi programı bu dönemde okuma yazma öğretilmemesini ister (s. 101).
60-72 ay çocukları ses avı kâğıdında ceket, cetvel ve civciv resimlerini boyar; kedi, elma ve topta c sesi yoktur. Sözcük üretmede öğretmen “ceket” der, çocuk c ile başlayan başka bir sözcük arar. İlk ses için “cam”, “ceket” ve “civciv” sözcüklerinin başı dinlenir.
Kullanılacak kâğıt yalnız ses avı kâğıdıdır.
Tekerleme: Civciv Cik Cik bu site için yazıldı
Çocuklar her “c”de elini boğazına koyar.
Civciv civciv cik cik,
Ceylan koşar ileri,
Cam kenarında kedi,
Ceviz düştü yere.
Programla ilişkisi
Kodlar ve adlar İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. sınıf öğrenme çıktılarından (s. 28) ve Okul Öncesi Eğitim Programı'nın 60-72 ay süreç bileşenlerinden (s. 149) birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir.
- T.D.1.1.a Verilen görseller arasından öğrendiği sesin geçtiği görseli/görselleri seçer. Kartı kutuya koymak için c sesi geçen resmi seçer; oyunda ve ses avı kâğıdında c geçen resmi bulur.
- T.D.1.2.a Sese karşılık gelen sembolü/harfi tanır. Tahtadaki ve kâğıttaki c harfini c sesiyle eşler.
- T.D.1.3.b Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder. Cam ile çam, can ile çan gibi çiftlerde c ile ç harflerini ayırt eder.
- T.D.1.2.d Dinlediği sesin bulunduğu sözcüklere örnekler verir. Ceket, cam, incir gibi c sesinin bulunduğu sözcükler söyler.
- T.O.1.1.a Harf ve heceleri doğru seslendirir. ac, ec, ic, oc, uc, ca, ce, ci, co, cu, cı, cü hecelerini okur.
- T.O.1.1.b Sözcükleri doğru okur. cam, can, ceket, incir, cüzdan, kocaman sözcüklerini okur.
- T.Y.1.1.c Hece, sözcük veya cümleler yazar. Yazma kâğıdında c harfini, tahtada cam ve ceket sözcüklerini yazar.
- TAEOB.2.e Sözcüklerin ilk / son seslerini söyler. Okul öncesinde: “cam”, “ceket” ve “civciv” sözcüklerinin ilk sesini söyler.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Harf yazma: Program dizgesinde (üç çizgi, ortası kesik) önce küçük c: ilk satırın başında dolu bir örnek, ardından kesik çizgili c'ler ve boş bir dizge; altında aynı düzende büyük C. Kâğıtta yazılış oku yok; yön için tahtada siz gösterin ve Türkçe programındaki Şekil 2'ye bakın. Ses avı: Altı resimden ceket, cetvel ve civciv c ile başlar; kedi, elma ve topta c yoktur. Harf boyama: İçi boş büyük C ve küçük c, altında civciv resmi.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Kart çekilmez: öğretmen iki sözcük söyler (ceket – kedi), çocuk hangisinde c duyduğunu seçer ve kutuya bir kart koyar.
- Zor: Çocuk yalnız c ile ç'de ayrılan sözcük çiftlerini dinler (cam – çam, can – çan) ve hangisinde c olduğunu söyler. Sonra kartlarla “incir” ve “kocaman”ı kurup okur.
Yazdırılabilir dosyalar
- C harfi yazma kâğıdı (1. sınıf) (PDF, A4)
- C sesi ses avı kâğıdı (PDF, A4)
- C harfi boyama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta c sesini çalıştık. Evde birlikte c sesi geçen eşyaları arayın: cam, ceket, cüzdan, cetvel. Yazarken c'nin altına çengel konmadığını, ç'ye konduğunu birlikte gösterin.
Kaynaklar
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) — ses grupları ve sırası (s. 7), ses öğretimi ve ünsüzlerin sesletilmesi (s. 12), 1. sınıf öğrenme çıktıları (s. 28)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (TEGM, PDF) — okuma-yazma öğretilmez (s. 101), 60-72 ay TAEOB.2 ve TAEOB.3 süreç bileşenleri (s. 149)
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.