Bu sayfada bir bütünün parçalardan oluştuğunu ve parçalar yerine gelince bütünün yeniden ortaya çıktığını çalışıyoruz. Etkinlikte öğretmen önce bir resim kartının ikiye kesilmiş iki parçasını gösterir; çocuklar parçaları yan yana getirip resmi tamamlar, sonra aynı resmin dörde kesilmiş kartını birleştirir. Ardından aynı büyüklükte üç karton daireyle çalışırlar: Biri iki, biri üç, biri dört eş parçaya kesilmiştir. Çocuklar her dairenin kaç parçadan oluştuğunu sayar, iki parçayı üst üste koyarak hangisinin daha büyük olduğuna bakar ve karışık parçalardan daireleri yeniden kurar. İki eş parçayı ayrıca yarım ve bütün sayfasında, bir bütünden eksilen parçayı eksik parça sayfasında çalışıyoruz.
Aşağıdaki oyunda soru alanında sarı parçalara bölünmüş bir daire ya da kare var; parçalardan birinin yeri boş ve kesik çizgiyle çizilmiş. Çocuk üç düğmedeki parçalardan boşluğa uyanı seçer. Oyun basamak basamak ilerler: Bütün önce iki, sonra üç, sonra dört parçaya bölünür. Sayfanın sonundaki iki A4 kâğıtta üst yarısı çizilmiş resimleri tamamlama ve resmin yarısını bütününe bağlama çalışması var.
Parça ve Bütün Oyunu
Bak 👀 boşluğa uyan parçaya dokun 👆
Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. Soru alanında sarı parçalara bölünmüş bir daire ya da kare var; parçalardan birinin yeri boş, kesik çizgiyle çizilmiş. Soru “Eksik parça hangisi?” diye gelir; soruyu durum satırından yetişkin okur. Düğmelerde yazı yok, üç parça resmi var. Ekran okuyucu soru alanını sözle anlatır (“Daire üç eş dilime bölünmüş, bir dilimi eksik.” gibi), düğmeleri de parçanın adıyla okur (“üçte bir daire”, “karenin çeyreği, küçük kare” gibi): Görme engelli çocuk parçayı başka yoldan ayırt edemeyeceği için ad parçayı anlatır, bu yüzden doğru düğmenin adı cevabı da söyler. Üç yıldıza kadar bütün iki parçaya bölünmüştür ve yanlış düğmelerde öbür şeklin (dairede karenin, karede dairenin) parçaları vardır. Üç yıldızdan sonra bütün üç parçaya bölünür ve yanlış düğmelerden biri aynı şeklin başka büyüklükteki bir parçasıdır. Altı yıldızdan sonra bütün dört parçaya bölünür, iki yanlış düğme de aynı şeklin parçasıdır ve düğmelerdeki parçalar döndürülmüş gelir. Resimleri oyun kendisi çizer. Oyun ses kullanmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Akış bizim önerimiz
- Resim parçaları. Çocuklar yarım ay biçiminde oturur. Öğretmen ikiye kesilmiş resim kartının parçalarını ayrı ayrı gösterir: “Bu bir parça, bu da bir parça. Yan yana koyalım.” Parçalar birleşince “Resim bütün oldu.” der. Sonra dörde kesilmiş kartın parçaları masaya karışık konur; sırası gelen çocuk bir parçayı yerine koyar, dört parça yerine gelince grup “Bütün!” der.
- Kaç parça? Öğretmen üç karton daireyi bütün hâlinde masaya koyar; parçaların arasındaki çizgiler görünür. Çocuklar her dairenin kaç parçadan oluştuğunu sayar: “Bu daire iki parça, bu üç parça, bu dört parça.” Sonra öğretmen bir dairenin parçalarını ayırıp tabağa koyar; sırası gelen çocuk parçaları yeniden birleştirip daireyi tamamlar.
- Hangi parça büyük? Öğretmen iki parçalı daireden bir parçayı, dört parçalı daireden bir parçayı alır ve küçüğü büyüğün üstüne koyar. Çocuklar hangisinin daha büyük olduğunu söyler. Öğretmen sorar: “Daire daha çok parçaya bölününce parçalar ne oldu?” Çocuklar üç parçalı dairenin bir parçasını da ekleyip parçaları üst üste koyarak cevaplarını kontrol eder.
- Karışık parçalar. Üç dairenin parçaları karıştırılıp ortaya konur. Daireler aynı renk kartondan kesildiği için parçalar yalnız büyüklüğüyle ve biçimiyle ayrılır. Üç çocuk birer tabak alır ve bir dairenin parçalarını bulup tabağında birleştirir; öbür çocuklar parçaları sayarak dairenin tamamlandığını kontrol eder. Sonra sıra başka üç çocuğa geçer.
- Kapanış. Dört parçalı daire bütün hâlinde masada durur ve aşağıdaki tekerleme söylenir. Sonra kartlar, daireler ve tabaklar toplanır.
Tekerleme: Bir Parça, İki Parça bu site için yazıldı
Tekerleme Kapanış'ta söylenir; dört parçalı karton daire masada bütün hâlinde durur. Birinci dizede öğretmen parçaları birer birer sayarak gösterir, ikinci dizede çocuklar daireye bakar. Üçüncü dizede öğretmen bir parçayı çıkarır, dördüncü dizede parçayı yerine koyar.
Bir parça, iki parça, üç parça, dört,
Parçalar yan yana, daireye bak, gör.
Bir parça çıkınca daire eksik kalır,
Parça yerine gelince daire bütün olur.
Evde parça-bütün oyunu bizim önerimiz
Eski bir dergi resmini ya da bir kartpostalı siz iki ya da dört parçaya kesin; çocuğunuz parçaları birleştirip resmi tamamlasın. Parçalar ağza sığmayacak büyüklükte olsun. Bir yapbozu birlikte tamamlarken “Kaç parça kaldı?” diye sorabilirsiniz. Tamamlama kâğıdını evde kullanırsanız çocuğunuz resimlerin eksik alt yarısını çizer.
Programla ilişkisi
Aşağıdaki öğrenme çıktısının kodu ve adı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı'ndan birebir alınmıştır; etkinliği bununla eşleyen bizim eşlememizdir.
- MAB.2. Parça-bütün özelliklerini çözümleyebilme: çocuk bir resmin ve bir dairenin parçalarını birleştirerek bütünü kurar, bütünün kaç parçadan oluştuğunu sayar ve parçaların büyüklüğünü üst üste koyarak karşılaştırır.
Bütün kodların listesi öğrenme çıktıları sayfasında.
Kâğıtlar nasıl kullanılır?
Resmi tamamla: Kâğıtta dört çerçeve var. Soldan sağa ve yukarıdan aşağıya sırayla ev, mantar, kedi ve fil resimlerinin yalnız üst yarısı çizili; resmin ortasındaki gri kesik çizgi yarının bittiği yeri gösterir. Çocuk her resmin eksik alt yarısını kendisi çizer; çizdiği yarının kütüphanedeki resimle aynı olması gerekmez. Parçayı bütününe bağla: Solda dört resmin bir yarısı var: ağacın, tavşanın ve arabanın üst yarısı, balığın sol yarısı. Sağda aynı dört resmin bütünü başka sırada duruyor. Çocuk her yarımı kendi resminin bütününe çizgiyle bağlar. Cevaplar: soldaki 1. resim sağdaki 2. resimle, soldaki 2. resim sağdaki 4. resimle, soldaki 3. resim sağdaki 1. resimle, soldaki 4. resim sağdaki 3. resimle. Yönergeleri yetişkin okur. Kâğıtlar siyah çizgiyle basılır.
Kolay ve zor uyarlama bizim önerimiz
- Kolay: Resim kartı adımında öğretmen dörde kesilmiş kartın iki parçasını yerine koyar; çocuk kalan iki parçayı tamamlar. Karışık parçalar adımında öğretmen iki ve dört parçalı dairenin parçalarını karıştırır, üç parçalı daireyi bütün hâlinde bırakır.
- Zor: Öğretmen dört parçalı daireden bir ya da iki parçayı tabağın altına saklar ve sorar: “Daireyi tamamlamak için kaç parça gerekir?” Çocuk önce tahmin eder, sonra eksik parçaları sayarak yerine koyar. Çocuk bir parçanın büyüklüğünü sözle de anlatır: “Bu parça dairenin yarısı.”, “Bu parça dairenin dörtte biri.”
Yazdırılabilir dosyalar
- Resmi tamamlama kâğıdı (üst yarısı çizili resimler) (PDF, A4)
- Parçayı bütününe bağlama kâğıdı (PDF, A4)
Veliye not bizim önerimiz
Bu hafta parça ve bütün sözcüklerini çalıştık: İkiye ve dörde kesilmiş resim kartlarını birleştirdik, iki, üç ve dört parçaya bölünmüş karton dairelerin parçalarını saydık ve büyüklüklerini karşılaştırdık. Evde bir yapbozu birlikte tamamlarken “Kaç parça kaldı?” diye sorabilirsiniz. Bir resmi parçalara ayırmak isterseniz kesme işini siz yapın.
Kaynaklar
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.