Çocuklar dört istasyonu dolaşır: torbadaki nesneyi bakmadan elleriyle tanır, kapalı kutuların sesini dinler, kavanozlardaki kokuları ayırt eder ve sınıfta bir renk avına çıkar. Her istasyonda "Bunu neyle anladın?" sorusu sorulur. Etkinliğin sonunda aşağıdaki oyun tahtada ya da evde bir telefonda birlikte oynanabilir.
Hangi Duyu?
Soru ne diyor? 👀 doğru duyu organına dokun 👆
Soru durum satırında yazar; küçük çocuklara öğretmen ya da veli okur. Klavyeyle de oynanır: 1, 2, 3 = soldan sağa düğmeler. Oyun ses kullanmaz, hiçbir bilgi kaydetmez ve kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Programla ilişkisi
Aşağıdaki öğrenme çıktısı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı'ndan birebir alınmıştır; etkinliği bununla eşleyen bizim eşlememizdir. Kodların nasıl okunduğu Maarif Modeli rehberinde anlatılıyor.
- FAB.1. Günlük yaşamında fenle ilgili olaylara / olgulara ve durumlara yönelik bilimsel gözlem yapabilme: çocuk nesnelerin özelliklerini dokunarak, dinleyerek, koklayarak ve bakarak belirler ve söyler.
Programda duyularla gözlem bileşeni (FAB.1.c) 48-60 ve 60-72 ay tablolarında yer alır; 36-48 ay tablosunda duyular ayrıca anılmaz, gözlem ve özellik söyleme bileşenleri vardır. Planınıza kendi grubunuzun satırını yazın:
| Yaş grubu | Programdaki süreç bileşeni |
|---|---|
| 36-48 ay | FAB.1.a Çevresinde merak ettiği nesne, varlık ve durumları gözlemler. FAB.1.b Gözlemlediği nesne / olay / olguların betimsel / fiziksel özelliklerini söyler. |
| 48-60 ay | FAB.1.b Gözlemlediği nesne / olay / olguların betimsel / fiziksel özelliklerini ifade eder. FAB.1.c Duyuları aracılığıyla nesne / olay / olguların gözlemlenebilir özelliklerini belirler. |
| 60-72 ay | FAB.1.b Gözlemlediği nesne / olay / olguların betimsel / fiziksel özelliklerini ayrıntılı olarak tanımlar. FAB.1.c Duyuları aracılığıyla nesne / olay / olguların gözlemlenebilir özelliklerini açıklar. |
İlkokul için bu sayfada kod vermiyoruz: ilkokul fen ve hayat bilgisi programlarının çıktı tablolarını bu etkinlik için okumadık.
Malzeme güvenliği
Programın fen merkezi bölümünde (s. 102-103) ayrı bir güvenlik cümlesi yok; aşağıdaki cümle programın sanat merkezi için yazdığı kuraldır, biz onu bu etkinlikte de uyguluyoruz. Programdan: "Kesici, delici ya da gözetim gerektiren materyaller güvenli biçimde saklanmalıdır." (s. 102)
- bizim önerimiz Torbaya ve kutulara kesici, sivri ya da ağza alınabilecek kadar küçük nesne konmaz. Ses kutularının içindeki malzeme çocuğa verilmez; kutuların ağzı bantla kapatılır ve istasyonda bir yetişkin bulunur.
- bizim önerimiz Koku kavanozlarına yalnız tanıdık mutfak malzemeleri konur, içerik görünmez ve dokunulmaz; çocuk kokuyu kavanoza burnunu dayamadan alır. Bu sayfada yiyecek tadımı yoktur; tat duyusu oyunda ve sohbette ele alınır. Tadım yapmak isterseniz kurumunuzun beslenme ve alerji bilgilerine göre ayrıca planlayın.
Akış bizim önerimiz
- Giriş. Öğretmen gözlerini kapatır ve bir sesi dinler: "Gözüm kapalı ama bir ses duydum. Neyle duydum?" Çocuklar duyu organlarını gösterir.
- Gizemli torba. Çocuk elini torbaya sokar, bir nesneye bakmadan dokunur ve nasıl olduğunu söyler: yumuşak, sert, pürüzlü, soğuk. Sonra tahminini söyleyip nesneyi çıkarır.
- Ses kutuları. Çocuklar kapalı kutuları sallar, sesleri karşılaştırır ve aynı sesi çıkaran iki kutuyu eşler. İçinde ne olduğunu tahmin eder; öğretmen kutuyu açıp gösterir.
- Koku kavanozları. Çocuklar kokuları sırayla alır, bildikleri bir kokuya benzetir ve resim kartlarıyla eşler.
- Renk avı. Her gruba bir renk kartı verilir; grup sınıfta o renkte üç nesne bulur ve gösterir.
- Kapanış. Hangi Duyu? oyunu tahtada birlikte oynanır; öğretmen soruyu okur, sırası gelen çocuk duyu organına dokunur.
Yaş grubuna göre bizim önerimiz
| Grup | İstasyon | Değişiklik |
|---|---|---|
| 36-48 ay | Torba ve renk avı | Kısa biçim: torbada 2-3 çok tanıdık nesne; çocuk özelliği söyler, duyu organını adlandırması beklenmez. |
| 48-60 ay | Dört istasyon | Her istasyonda "Neyle anladın?" sorusu; çocuk duyu organını söyler. |
| 60-72 ay | Dört istasyon | Çocuk özelliği nasıl anladığını açıklar; ses kutularında aynı sesi çıkaran kutuları eşler. |
| İlkokul 1-2 | Dört istasyon ve kayıt | Çocuklar her istasyonda gözlemlerini beş duyu sembolüyle bir tabloya kaydeder. |
Oyun da adım adım ilerler: ilk üç yıldızda görme ve işitme soruları, sonra koklama, altı yıldızdan sonra dokunma ve tat soruları gelir. Her soruda üç duyu organından biri doğrudur.
Gözlem formu bizim önerimiz yazdırılabilir
Her çocuk için işaretleyin. Form bir not ya da sınav değildir; bir sonraki etkinliği planlamak ve gelişimi aileyle konuşmak içindir.
| Gözlenen davranış | Evet | Kısmen | Henüz değil |
|---|---|---|---|
| Torbadaki nesnenin bir özelliğini dokunarak söyler | ☐ | ☐ | ☐ |
| Aynı sesi çıkaran kutuları eşler | ☐ | ☐ | ☐ |
| Bir kokuyu bildiği bir şeye benzetir | ☐ | ☐ | ☐ |
| İstenen renkte nesne bulur | ☐ | ☐ | ☐ |
| Bir özelliği hangi duyusuyla anladığını söyler (48-72 ay) | ☐ | ☐ | ☐ |
Aileyle devam bizim önerimiz
Evde "gözü kapalı tahmin" oyunu oynayın: çocuk gözlerini kapatır, siz evdeki bir sesi çıkarırsınız (kapı, su, kaşık); çocuk sesin ne olduğunu tahmin eder. Yemek hazırlarken mutfaktaki kokuları birlikte adlandırın. Hangi Duyu? oyunu telefonda da çalışır; hesap ya da kayıt istemez. Soruları çocuğa siz okuyun ve oyunu birlikte oynayın.
Kaynaklar
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.