Çocuklar altı nesnenin suda batıp batmayacağını önce tahmin eder, sonra nesneleri tek tek suya bırakıp ne olduğunu görür ve tahminleriyle karşılaştırır. Bu sayfa hiçbir nesne için sonucu önceden söylemez: sonuç, çocukların kendi gözlemidir. Ekrandaki tahmin tablosu deney sırasında tahtada ya da evde bir telefonda doldurulur; kâğıt üzerinde çalışmak için sayfanın aşağısında yazdırılabilir bir kopyası var.
Tahmin Et, Dene
Önce tahmin et 🤔 sonra suya bırak, gördüğünü işaretle 👀
⬇️ = batar, ⬆️ = yüzer. Tabloda doğru ya da yanlış yoktur: tablo yalnız tahminini gördüğünle karşılaştırır. Hiçbir bilgi kaydedilmez, sayfa yenilenince tablo boşalır; oyunun kendisi internete bağlanmaz. Sayfa, sitenin her sayfası gibi Cloudflare'in ziyaret ve hız ölçümünü yükler; ayrıntısı gizlilik politikasında.
Etkinlik kartı bizim önerimiz
Programla ilişkisi
Aşağıdaki öğrenme çıktıları Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı'ndan birebir alınmıştır; etkinliği bunlarla eşleyen bizim eşlememizdir. Kodların nasıl okunduğu Maarif Modeli rehberinde anlatılıyor.
- FAB.7. Merak ettiği konular / olay / durum hakkında deneyler yapabilme: malzeme seçme, deneme ve değişimi gözlemleme.
- FAB.3. Günlük yaşamda fen olaylarına yönelik bilimsel gözleme dayalı tahminlerde bulunabilme: 36-48 ay için tahmin bileşeni bu çıktıdadır.
- FAB.4. Fene yönelik olay ve / veya olgular hakkında bilimsel veriye dayalı tahminlerde bulunabilme: yalnız 48-60 ile 60-72 ay için; bu çıktı programın 36-48 ay tablosunda yoktur.
- FAB.12. Bilimsel olayları / olguları açıklamak için kanıtlar kullanabilme: yalnız 60-72 ay için; tahmin tablosunu doldurma ve nesneleri sonuçlarına göre gruplandırma.
| Yaş grubu | Programdaki süreç bileşeni |
|---|---|
| 36-48 ay | FAB.3.a Gözlemlediği ipuçlarına dayalı olarak günlük yaşamda karşılaştığı çevreyle ilgili olay ve durumlara yönelik tahminlerde bulunur. FAB.7.a Deney yapma sürecine istekli olarak katılır. FAB.7.b Deney yapmak için kullanılacak temel malzemeleri seçer. |
| 48-60 ay | FAB.4.a Gözlemleri ve önceki deneyimlerine göre tahminlerde bulunur. FAB.7.b Seçtiği malzemelerle deneyler yapar. FAB.7.c Deney sürecinde ortaya çıkan değişimleri gözlemler. FAB.1.d Gözlemlediği nesne / olay / olgulara ilişkin verileri çizim, işaretleme yoluyla kaydeder. |
| 60-72 ay | FAB.4.a Elde ettiği verilerden ve ön bilgilerinden hareketle tahminde bulunur. FAB.7.b Merak ettiği konuda deneme-yanılma yoluyla deney yapar. FAB.7.c Deney sonucunda gözlemlediği durumu ifade eder. FAB.12.a Karşılaştığı problemlerin çözümüne yönelik elde ettiği verileri çizim, işaret, sembol ve görsellerle kaydeder. FAB.12.b Karşılaştığı problem durumlarına ilişkin verileri benzer özelliklerine göre gruplandırır. |
Malzemeler programın fen merkezi listesinden seçildi ("Kum, su, toprak, taş, yaprak, deniz kabukları, kozalak, çubuklar…", s. 103); metal kaşık ve sünger, programın andığı "günlük yaşamda karşılaşabilecekleri araç gereç" örneği olarak eklendi. İlkokul için bu sayfada kod vermiyoruz: ilkokul fen ve hayat bilgisi programlarının çıktı tablolarını bu etkinlik için okumadık.
Malzeme güvenliği
Programın fen merkezi bölümünde (s. 102-103) ayrı bir güvenlik cümlesi yok; aşağıdaki cümle programın sanat merkezi için yazdığı kuraldır, biz onu bu etkinlikte de uyguluyoruz. Programdan: "Kesici, delici ya da gözetim gerektiren materyaller güvenli biçimde saklanmalıdır." (s. 102)
- bizim önerimiz Su kabı geniş ve alçak olur, masaya ya da yere sabit konur; her su kabının başında bir yetişkin bulunur ve deney bitince su hemen boşaltılır.
- bizim önerimiz Kenarı sivri ya da kırık deniz kabuğu ve taş kullanılmaz; ağza alınabilecek kadar küçük nesne seçilmez. Dökülen su hemen silinir; çocukların kolları sıvanır.
Akış bizim önerimiz
- Tanıma. Gruplar altı nesneyi eline alır, inceler ve özelliklerini söyler: ağır, hafif, sert, yumuşak, delikli.
- Tahmin. Her çocuk her nesne için "batar" ya da "yüzer" tahminini söyler; tahminler çocuğun kendi basılı tablosunda ya da tahtadaki ortak tabloda Tahminim sütununa işaretlenir. 48-72 ayda çocuk tahminini neden öyle yaptığını da söyler.
- Dene. Nesneler teker teker suya bırakılır. Grup bir süre bekleyip bakar; gördükleri Gördüğüm sütununa işaretlenir.
- Karşılaştır. Tablo tahminlerle görülenleri yan yana gösterir. Tahmin tutmadığında "Neden olabilir?" diye sorulur; bu bir hata değil, yeni bir sorudur.
- Grupla (60-72 ay). Nesneler gördükleri sonuca göre iki gruba ayrılır; çocuklar gruplardaki nesnelerin benzer yanlarını konuşur.
- Yeniden dene (60-72 ay). Sünger gibi bir nesne sıkılıp ya da ıslatılıp yeniden suya bırakılır; çocuklar sonucun değişip değişmediğine bakar.
Sonuçları burada yazmıyoruz: deneyin amacı çocukların kendi gözlemidir ve sizin kullandığınız nesneler bizim düşündüklerimizden farklı olabilir. Tablo ve gözlem formu bu yüzden "gördüğüm" diye doldurulur.
Yaş grubuna göre bizim önerimiz
| Grup | Nesne sayısı | Değişiklik |
|---|---|---|
| 36-48 ay | 3-4 | Tahmin sözle söylenir, tabloyu öğretmen doldurur. Nedenini açıklaması beklenmez. |
| 48-60 ay | 6 | Çocuk tahmin ve gördüğünü kendi basılı tablosuna kendisi işaretler. |
| 60-72 ay | 6 ve çocukların seçtiği bir nesne | Gruplama ve yeniden deneme adımları; çocuklar kendi seçtikleri bir nesneyi ekler. |
| İlkokul 1-2 | 8 | Çocuklar sonuçları sayar ve "batanlar" ile "yüzenler" için bir resim grafiği çizer. |
Tahmin tablosu bizim önerimiz yazdırılabilir
Ekrandaki tablonun kâğıt kopyası; her çocuğa bir tane. Önce Tahminim, deneyden sonra Gördüğüm sütununda bir kutu işaretlenir. 36-48 ayda tabloyu öğretmen doldurur.
| Nesne | Tahminim | Gördüğüm |
|---|---|---|
| 🪨 Taş | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer |
| 🍃 Yaprak | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer |
| 🐚 Deniz kabuğu | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer |
| 🪵 Tahta çubuk | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer |
| 🥄 Metal kaşık | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer |
| 🧽 Sünger | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer |
| Kendi seçtiğim nesne (60-72 ay) | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer | ☐ ⬇️ batar ☐ ⬆️ yüzer |
Gözlem formu bizim önerimiz yazdırılabilir
Her çocuk için işaretleyin. Form bir not ya da sınav değildir; bir sonraki etkinliği planlamak ve gelişimi aileyle konuşmak içindir.
| Gözlenen davranış | Evet | Kısmen | Henüz değil |
|---|---|---|---|
| Deneye istekli katılır | ☐ | ☐ | ☐ |
| Her nesne için bir tahmin söyler | ☐ | ☐ | ☐ |
| Tahminini bir gözleme ya da deneyime dayandırır (48-72 ay) | ☐ | ☐ | ☐ |
| Gördüğünü tabloya işaretler | ☐ | ☐ | ☐ |
| Nesneleri gördüğü sonuca göre gruplandırır (60-72 ay) | ☐ | ☐ | ☐ |
Aileyle devam bizim önerimiz
Banyo ya da bulaşık sırasında evdeki güvenli birkaç nesneyle (plastik kap, tahta kaşık, sünger) aynı tahmin oyununu oynayın: önce çocuk tahmin etsin, sonra birlikte deneyin ve gördüğünüzü konuşun. Çocuğu suyun başında yalnız bırakmayın. Tahmin tablosu telefonda da çalışır; hesap ya da kayıt istemez.
Kaynaklar
Bu sayfada hata görürseniz düzeltme talebi iletebilirsiniz.